सा संस्कृतजालवृत्तिः। That Samskritam Blog

अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि।

युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः॥

पदविभागः

अत्र शूराः महेष्वासाः भीमार्जुनसमाः युधि। युयुधानः विराटः च द्रुपदः च महारथः॥

सन्धिः

• शूराः + महेष्वासाः + भीमार्जुनसमाः + युधि (विसर्गसन्धिः लोपः)
• युयुधानः + विराटः (विसर्गसन्धिः उकारः + गुणसन्धिः)
• विराटः + च (विसर्गसन्धिः सकारः + श्चुत्वसन्धिः)
• द्रुपदः + च (विसर्गसन्धिः सकारः + श्चुत्वसन्धिः)

अन्वयः

वाक्यविश्लेषणम्

क्रियापदम्	कः, के? (प्रथमाविभक्तिः)	कुत्र? (सप्तमीविभक्तिः)	अव्ययम्
(सन्ति)	भीमार्जुनसमाः महेष्वासाः शूराः	अत्र, युधि	–
(अस्ति)	युयुधानः, विराटः, महारथः द्रुपदः	–	च, च

अन्वयरचना

क्रियापदम् – सन्ति (अध्याहारः)

के सन्ति? – महेष्वासाः

कीदृशाः शूराः? – शूराः

पुनः कीदृशाः शूराः? – भीमार्जुनसमाः

क्रियापदम् – अस्ति (अध्याहारः)

कः अस्ति? – युयुधानः

पुनः कः अस्ति? – विराटः च

पुनः कः अस्ति? – द्रुपदः च

कीदृशः द्रुपदः? – महारथः

तात्पर्यम्

अस्मिन् श्लोके दुर्योधनस्य सम्भाषणं द्रोणेन सह प्रवर्तते – अत्र युद्धे पाण्डवानां सैन्ये बहवः उत्तमाः धनुर्धराः सन्ति। ते भीमः अर्जुनः च इव महान्तः योधारः। युयुधानः विराटः महारथः द्रुपदः च अपि सन्ति तेषां सैन्ये। इति।

In this shloka, duryodhanaḥ’s conversation with droṇaḥ continues – For the upcoming battle, their army has many distinguished archers who are equal in might to bhīmaḥ¹ and arjunaḥ. Mighty warriors like yuyudhānaḥ, virāṭaḥ, and the great chariot-warrior drupadaḥ, stand to fight beside them.

1. पाण्डवेषु युधिष्ठिरात् परम भीमः द्वितीयः ज्येष्ठः। सः अत्यन्तं बलवान्। bhīmaḥ was the second eldest of the pāṇḍavas after yudhiṣṭhiraḥ, known for his incredible physical strength. ↩︎