सा संस्कृतजालवृत्तिः। That Samskritam Blog

धृष्टकेतुश्चेकितानः काशीराजश्च वीर्यवान्।

पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः॥

पदविभागः

धृष्टकेतुः चेकितानः काशीराजः च वीर्यवान्। पुरुजित् कुन्तिभोजः च शैब्यः च नरपुङ्गवः॥

सन्धिः

• धृष्टकेतुः + चेकितानः, काशीराजः + च, कुन्तिभोजः + च, शैब्यः + च (विसर्गसन्धिः सकारः + श्चुत्वसन्धिः)

अन्वयः

वाक्यविश्लेषणम्

क्रियापदम्	कः, के? (प्रथमाविभक्तिः)	अव्ययम्
(अस्ति)	धृष्टकेतुः, चेकितानः, वीर्यवान् काशीराजः, पुरुजित्, कुन्तिभोजः, नरपुङ्गवः शैब्यः	च, च, च, च

अन्वयरचना

क्रियापदम् – अस्ति (अध्याहारः)

कः अस्ति? – धृष्टकेतुः

पुनः कः अस्ति? – चेकितानः

पुनः कः अस्ति? – काशीराजः

कीदृशः काशीराजः? वीर्यवान्

पुनः कः अस्ति? – पुरुजित्

पुनः कः अस्ति? – कुन्तिभोजः

पुनः कः अस्ति? – शैब्यः

कीदृशः शैब्यः? नरपुङ्गवः

तात्पर्यम्

अस्मिन् श्लोके अपि दुर्योधनस्य पाण्डवानां सैन्ये के के महावीराः सन्ति इति विवरणं प्रवर्तते – धृष्टकेतुः¹, चेकितानः², वीर्यवान् काशीराजः³ च सन्ति। तावद् अपि न, पुरुजित्⁴, कुन्तिभोजः, शैब्यः⁵ च अपि सन्ति। इति।

In this shloka, duryodhanaḥ’s enumeration of the great warriors in the pāṇḍavaḥ camp continues – dhṛṣṭaketuḥ, cekitānaḥ and the brave kāśīrājaḥ are among them. Not only that, more exceptional warriors like purujit, kuntibhojaḥ, and the bull among men, śaibyaḥ, also stand beside them.

1. द्रुपदस्य पौत्रः। ↩︎
2. वृष्णीषु कश्चन महान् धनुर्धरः। ↩︎
3. काशीप्रदेशस्य महाराजः। ↩︎
4. कुन्तिभोजस्य पुत्रः। कुन्त्याः सहोदरश्च। ↩︎
5. शिबेः अपत्यम्। सोऽपि महान् धनुर्धरः। ↩︎